بوشهرها پيش از اين در روز پانزدهم ماه رمضان آجيل مخصوصي درست مي كردند و به همراه شكلات به كودكاني كه به در منزل آنها مي آمدند، مي دادند. آنها معتقد بودند به اين ترتيب گره كار آنها برطرف مي شود.
خبرگزاري ميراث فرهنگي_فرهنگ_"دم دم سحري"، "گره گشو" وآبي بنوش" از مراسمي بوده اند كه بوشهري ها ماه رمضان را با آن سپري مي كرده اند.
"مرضيه منصوري زاده"، كارشناس مردم شناسي اداره ميراث فرهنگي و گردشگري استان بوشهر با بيان اين مطلب گفت:« بوشهرها پيش از اين در روز پانزدهم ماه رمضان آجيل مخصوصي درست مي كردند و به همراه شكلات به كودكاني كه به در منزل آنها مي آمدند، مي دادند. آنها معتقد بودند به اين ترتيب گره كار آنها برطرف مي شد.»
وي ادامه داد:« كودكان در اين روز كيسه اي به گردن خود مي انداختند وبه منازل مخلف مي رفتند و شعر مي خواندند. اگر صاحبخانه اي به آنهاچيزي مي داد، مي خواندند: خانه گنجي، پره همه چي واگر به آنها چيزي نمي داد، مي خواندند: خانه گدا، هيچي داد.»
منصوري زاده به آيينهاي ديگر اين ماه اشاره كرد و افزود:« آبي بنوش يكي ديگر از مراسمي بوده كه به دليل گرم بودن هوا در ميان مردم رواج داشته است. چند دقيقه پيش از اذان صبح موذن شعري با عنوان آبي بنوش سر مي داده و كساني كه نمي خواسته اند، سحري بخورند، برخواسته و فقط آبي مي نوشيدند.»
اين مردم شناس عنوان كرد:« دم دم سحري مربوط به دوره اي است كه شيوه هاي نوين تعيين زمان چندان مورد استفاده نبود. افرادي پيش از زمان سحر طبل به دست گرفته و به در منازل مردم مي رفتند، شعر خوانده و به اصلاح دم مي گرفته و مردم را از خواب بيدار مي كردند. اهالي محل نيز در روز عيد فطر مبالغي جمع كرده وبه آنها مي دادند.»
طاهره رحيمي
خبرگزاري ميراثفرهنگي ـ گروه هنر ـ مدير موزه مردمشناسي بوشهر معتقد است، بازديد كنندگان اين موزه كم هستند و براي افزايش اين تعداد، بايد موزه را بيشتر به مردم معرفي كرد.
موزه مردمشناسي اين شهر، در خرداد سال گذشته با بازسازي يكي از بناهاي دوران قاجاري، افتتاح شد.
رشيد گل افشان با وجود يك سال از آغاز بهكار اين موزه، بازديدكنندگان آن را كم ارزيابي كرد:«تعداد كسانيكه براي ديدن موزه ميآيند، در مقايسه با موزههاي ديگر بهخصوص رئيس علي دلواري زياد نيستند . شايد يكي از دلايل آن، معرفينشدن موزه مردم شناسي به مردم باشد.»
او سپس يكي از راههاي معرفي موزه به مردم را تعامل با مدرسهها عنوان كرد:«يكي از برنامههاي ما، دعوت از مدارس و مهدكودكها براي بازديد موزه است. البته اين نكته را بايد درنظر گرفت كه در فصل پاييز و زمستان بهدليل خنكشدن هوا و حضور دانشجويان، ميزان مراجعه افراد بيشتر است.»
گل افشان در مورد بخشهاي مختلف موزه گفت:«موزه مردمشناسي از 10 بخش تشكيل شده است. در اولين غرفه، به نمايش عكسهاي استان پرداختهايم و دو غرفه بعدي، به وسائل و ادوات آبكشي آب و آشپزي مانند طرز تهيه نانها و انواع غذاها اختصاص يافته است. در غرفههاي ديگر، نحوه مراسم عروسي و مشاغلي مانند آهنگري، ساخت وسايل سنتي، اشيا مربوط به آداب و رسوم مردم از دوره قاجار تا پهلوي اول، ادوات موسيقي و اتاق نشيمن تابستانه و زمستانه در معرض ديد عموم گذاشته شده است.» سحرآزاد CHN.IR
در طول ساليان دراز در ايام ماه مبارك رمضان سنتهاي خاصي دراستان بوشهر و بويژه بندر بوشهر اجرا ميشدهاست كه هنوز مردم به اجراي بسياري از آنها در اين ايام پربركت پايبند ماندهاند.
"دم دم سحري" ( (dom dom sahariيكي از سنتهاي بسيار ديرينهاي است كه درايام مبارك رمضان باهدف بيدار كردن مردم براي خوردن سحري در محلات نواحي مركزي و حاشيهاي بندر بوشهر اجرا ميشود.
دم دم سحري از تركيب دو كلمه دم دم و سحري ساخته شده كه دم دم يك آهنگ صوتي است و از ضرب آهنگ كوبش چوب بر روي "دمام" براي بيدار كردن مردم در وقت سحر، تشكيل شدهاست.
طبق اين سنت در ماه روزه گرفتن، حداقل دو نفر از افراد در حالي كه به دست يكي چراغ فانوس و در دست ديگري "دمام" است به در منازل رفته و با زدن ضربههاي آهنگيني بر دمام با ريتم سه ضربي و همراه با خواندن بعضي اشعار دعاگونه افراد را از خواب بيدار ميكنند.
بيت "خداوندا تو ستاري همه خوابند تو بيداري" يكي از معروفترين اشعاري است كه در اين سنت خوانده ميشود.
آيين"آبي بنوش" يكي ازسنتهايي است كه در شهرهاي شمالي استان بوشهر اجرا ميشود و در آن ۱۰دقيقه قبل از اذان صبح با پخش نواي "آبي بنوشم لعنت حق بر يزيد كن جان را فداي تربت پاك شهيد كن" از بلندگوي مساجد محلهها، مردم براي نوشيدن آب قبل از اذان بيدار ميشوند.
در شب ۱۵رمضان همزمان با ولادت كريم اهل بيت امام حسن مجتبي (ع) آيين "گلي گشو، گره گشو" يا "گرهگشاي" در اين مناطق اجرا ميشود.
در اين آيين كودكان، كمي پس از افطار كيسهاي كوچك به گردن مياندازند و با تكرار مداوم آهنگ "گلي گوشو سرت بوشو" به در منازل ميروند.
اغلب خانوادهها دو روز پيش از برگزاري اينآيين،مقداري گندم خيس ميكنند و در روز چهاردهم گندمها را تفت داده تا در موقع آمدن گروه گلي گشو به آنها بدهند.
كودكان از در هر خانهاي كه با دست پر برميگردند آواز "خونه گچي پرهمچي" سر ميدهند و اگر چيزي به آنها داده نشود با خندهاي گلهآميز و كودكانه آواي "خونه گدا هيچيش ندا" يا "خونه گدا خيرش ندا" را سرميدهند.
اجراي تعزيه، راه اندازي دستههاي سينه زني و سنج دمام در ايام شهادت حضرت علي (ع) يكي ديگر از سنتهايي است كه با شكوه هرچه تمام تر در بندر بوشهر بويژه محلههاي مركز شهر برگزار ميشود.
حضور پرشور و پررنگ مردم بوشهر در بزرگداشت ليالي قدر و تلاش براي هرچه بيشتر بهره بردن از اين شبهاي عزيز ديدني است.
خبرگزاري ميراثفرهنگي ـ گروه هنر ـ موزه صنايع دستي بوشهر در يكي از بناهاي تاريخي اين شهر، تاسيس ميشود.
احمد دهاز، معاون صنايع دستي سازمان ميراثفرهنگي و گردشگري بوشهر در مورد تاسيس اين موزه گفت:«ساختماني تاريخي مربوط به يك قرن پيش بهنام گلشن، در مركز بوشهر قرار دارد. تا پيش از ادغام سازمان ميراثفرهنگي و صنايعدستي، بهعنوان مركز آموزش هنرهاي سنتي استفاده ميشد .اما پس از ادغام دو سازمان، اين مركز با مركز آموزش صنايعدستي ادغام و به مكان ديگري منتقل شد. ما نيز تصميم گرفتيم، اين ساختمان را به موزهاي براي نمايش آثار صنايع دستي استان تبديل كنيم.»
او سپس در مورد تجهيز اين بنا گفت:«حدود دو ماه پيش، براساس هماهنگيهاي انجام شده با سازمان ميراث تخليه شده و قرار است با تامين اعتبارات جاري سازمان، تجهيز موزه شامل خريد كالاهاي صنايعدستي، طراحي، دكور و ويترينبندي انجام شود.»
دهاز البته پيشبيني كرد، اين بنا براي تجهيز به 100 ميليون تومان نياز داشته باشد و در ادامه، تاسيس موزه صنايعدستي را به 4 سال گذشته نسبت داد:«فكر تاسيس موزهاي براي معرفي و نمايش آثار صنايعدستي به 4 سال پيش برميگردد كه با در اختيار گذاشتن بخشي از موزه رئيس علي دلواري از سوي سازمان ميراثفرهنگي، به تحقق پيوست. هر سال نيز با در اختيار داشتن اعتبارات استاني، به خريد كالاهاي ديگري براي اين بخشها، ميپردازيم. امسال هم 5 ميليون تومان براي تجهيز اين قسمت، به ما تعلق گرفته است.»
معاون صنايعدستي بوشهر همچنين در مورد كالاهايي كه قرار است در موزه صنايعدستي به نمايش گذاشته شود، توضيح داد:«آثار بومي استان مانند قالي، گبه، گليم، جاجيم، حصير، نمدبافي، عبابافي، سوزندوزي، زيورآلات دريايي در اين موزه بهنمايش درميآيد.»
سحرآزاد